Otoemisja

 SŁUCH jest jednym z najważniejszych naszych zmysłów. Dzięki niemu możemy porozumiewać się ze światem, rozwijać się intelektualnie, słyszeć mowę, ale także rozkoszować się dźwiękami przyrody czy piękną muzyką. Niedosłuch i głuchota to poważne i ciężkie niepełnosprawności, które mogą znacznie osłabiać rozwój małego człowieka oraz utrudnić życie codzienne w każdym wieku. Dlatego ważne jest dbanie o nasz słuch, a w razie jego niedomogi, dokładna diagnostyka, a także skuteczne leczenia. Dlatego już u dzieci, bezpośrednio po urodzeniu przed wypisem ze szpitala do domu, z reguły w drugiej dobie po urodzeniu, wykonuje się badanie przesiewowe słuchu- otoemisję. Dzieci, które uzyskają wyniki prawidłowe otrzymują w książeczce zdrowia specjalną naklejkę koloru niebieskiego świadczącą o wykonaniu badania i jego dobrym wyniku. Gdy wynik jest niepewny, otrzymują naklejkę żółtą. Czerwona naklejka to mocne podejrzenie głuchoty. Dziecko z głuchotą oraz niedosłuchem obustronnym powinno być zdiagnozowane najpóźniej do 3. miesiąca życia, a szybkie postawienie rozpoznania i leczenie, często związane ze wszczepieniem implantu, umożliwi mu normalne życie.

Otoemisja akustyczna (OAE)

Odkrycie otoemisji akustycznej (ang. otoacoustic emission – OAE) zostało dokonane w 1978 roku przez Kempa. Stworzyło proste narzędzie badania ucha wewnętrznego- ślimaka. Otoemsja akustyczna jest naturalnym zjawiskiem biologicznym polegającym na emisji dźwięków przez ślimak – spiralną strukturę ucha wewnętrznego – w odpowiedzi na bodźce akustyczne lub w sposób spontaniczny. Źródłem tych emisji jest aktywność komórek słuchowych zewnętrznych, które nie tylko odbierają dźwięki, ale także wzmacniają je mechanicznie, poprawiając precyzję i czułość słyszenia. OAE wykorzystywana jest w audiologii do oceny stanu zdrowia ucha wewnętrznego. Badania te są bezbolesne i nieinwazyjne, co czyni je idealnym rozwiązaniem w przesiewowych testach słuchu u noworodków, monitorowaniu uszkodzeń spowodowanych hałasem czy ototoksycznymi lekami, a także w wykrywaniu niedosłuchu odbiorczego.

Rodzaje otoemisji akustycznych

·         Spontaniczne otoemisje akustyczne (SOAE). Nawet bez zewnętrznej stymulacji dźwiękiem, komórki słuchowe mogą wytwarzać własne, spontaniczne oscylacje mechaniczne, które wynikają z ich elektromotorycznych właściwości. Są emitowane przez ślimak w sposób naturalny, występują u 30–60% osób z prawidłowym słuchem. Zwykle mają niską amplitudę i są niesłyszalne dla ludzi. Ich obecność wskazuje na dobrą funkcję komórek słuchowych zewnętrznych, ale brak SOAE nie musi oznaczać problemów ze słuchem.

·         Wymuszone otoemisje akustyczne wywołane trzaskiem (TEOAE). Powstają w odpowiedzi na krótkie impulsy dźwiękowe, takie jak trzaski. Obecność TEOAE sugeruje prawidłową funkcję ślimaka, zwłaszcza w zakresie słyszenia wysokich i średnich częstotliwości.

Wykonujemy protokoły: TE 64s, TE 1,5-4,0, TE 0,7-4,0

·         Otoemisje akustyczne wywołane tonami różnicowymi (DPOAE). Generowane w odpowiedzi na dwa tony o różnej częstotliwości podane jednocześnie. Ślimak wytwarza dodatkowy dźwięk o częstotliwości będącej różnicą między tymi dwoma tonami. Są szczególnie użyteczne w badaniach szerokiego zakresu częstotliwości i w monitorowaniu uszkodzeń spowodowanych przez hałas lub leki ototoksyczne.

Wykonujemy protokoły:  DP 4s, DP 2,0-5,0, DP 1,5-6,0, DP1,6-8,0, DP 1,5-12.

Anatomia fizjologia

Otoemisja akustyczna jest wynikiem procesów biomechanicznych i elektroakustycznych zachodzących w ślimaku, strukturze ucha wewnętrznego odpowiedzialnej za przekształcanie fal dźwiękowych na impulsy nerwowe.

·         Drgania błony podstawnej. Fala dźwiękowa wchodząc do ucha, powoduje, że błona bębenkowa w uchu środkowym zaczyna drgać. Te drgania przekazywane są na kosteczki słuchowe, które w rezultacie wprawiają w ruch płyny w ślimaku ucha wewnętrznego. Falowanie płynów sprawia, że błona podstawna w ślimaku również zaczyna wibrować, która działa jak zestaw rezonatorów o zmiennej częstotliwości. Każdy punkt błony podstawnej reaguje na inne częstotliwości dźwięku. Podstawa jest sztywna i cienka, co umożliwia rezonans wysokich częstotliwości. Wierzchołek jest bardziej elastyczny i masywny, co pozwala na rezonans niskich częstotliwości.

·         Komórki słuchowe zewnętrzne (znajdujące się na błonie podstawnej) mają zdolność aktywnego wzmacniania tych drgań. Dzięki białku prestynie, które jest w nich obecne, mogą się kurczyć i rozciągać. Komórki słuchowe zewnętrzne (OHC) poprzez swoje skurcze i wydłużenia (napędzane mechanizmem elektromotorycznym), jeszcze wzmacniają drgania błony podstawnej.

·         W komórkach słuchowych zewnętrznych, ruch mechaniczny związany z drganiami błony podstawnej powoduje otwieranie i zamykanie kanałów jonowych w błonie komórkowej. Kiedy kanały te otwierają się, jony przepływają do wnętrza komórki, zmieniając jej potencjał elektryczny. To z kolei prowadzi do elektromotorycznego skurczu komórki, który może wzmocnić drgania błony podstawnej. Pozwala na lepsze wykrywanie cichych dźwięków i na dokładniejsze rozróżnianie różnych częstotliwości.

·         W ramach tego aktywnego wzmacniania drgań, komórki słuchowe zewnętrzne mogą również same generować małe wibracje, które powodują powstanie dźwięków wewnątrz ucha. Te wibracje mogą rozchodzić się z powrotem, generują falę wsteczną, w kierunku zewnętrznego przewodu słuchowego. W efekcie powstaje otoemisja akustyczna (zwykle bardzo cichy dźwięk), która może być zarejestrowana przez specjalny mikrofon.

 

Wskazania do badania otoemisji

·         Przesiewowe badania słuchu u noworodków. Standardowo wykonywane w pierwszych dniach życia w celu wykrycia wrodzonych wad słuchu. Pomaga w szybkim zidentyfikowaniu dzieci wymagających dalszej diagnostyki audiologicznej.

·         Diagnostyka niedosłuchu u dzieci. Stosowane u niemowląt i małych dzieci, które nie potrafią współpracować przy subiektywnych (wymagających zaangażowania pacjenta) testach audiometrycznych. Wskazane w przypadku podejrzenia problemów ze słuchem na podstawie obserwacji rodziców lub lekarza (np. brak reakcji na dźwięki).

·         Monitorowanie wpływu na narząd słuchu hałasu i leków ototoksycznych.

·         Ocena funkcji komórek słuchowych zewnętrznych.

·         Diagnostyka różnicowa uszkodzeń słuchu o charakterze odbiorczym (sensorycznym).

·         Kontrola słuchu u osób z grup ryzyka np. u dzieci urodzonych przedwcześnie, z niską masą urodzeniową, żółtaczką noworodkową lub historią infekcji okołoporodowych.

·         Potwierdzenie diagnozy. Metoda wspomagająca diagnostykę niedosłuchu jednostronnego lub asymetrycznego. Wykorzystywana do potwierdzenia wyników innych badań.

Przyczyny złego wyniku badania otoemisji

Pomijając prozaiczne przyczyny t.j: awaria lub nieprawidłowa kalibracja sprzętu lub nieodpowiednie warunki do przeprowadzenia badania. Można za przyczynę nieprawidłowego wyniku podać:

• nieprawidłowe upowietrznienie ucha środkowego
• zaburzony układ przewodzący, który gwarantuje dotarcie dźwięku do ucha wewnętrznego
• zapalenie ucha środkowego
• przeziębienie
• zaburzenie ciśnienia w jamie bębenkowej i w przewodzie słuchowym zewnętrznym
• pomieszczenie w którym było przeprowadzane badanie - nie wystarczająco dźwiękoszczelne
• w przypadku noworodków (szczególnie w czasie pierwszych trzech dobach życia) - błona łożyska matki lub płyn owodniowy mogą zatykać kanał słuchowy

 

 

Wykonanie badania otoemsji

• Przygotowanie pacjenta. Pacjent znajduje się w cichym pomieszczeniu, aby nie było zakłóceń ze strony hałasu zewnętrznego. Ucho powinno być oczyszczone z woskowiny, ponieważ jej nadmiar może wpływać na wynik badania. W przypadku małych dzieci lub noworodków badanie często wykonuje się podczas snu.
• Aplikacja sondy pomiarowej. Do przewodu słuchowego wprowadza się małą sondę wyposażoną w głośnik, który generuje bodźce akustyczne (np. trzaski lub tony) i w mikrofon rejestrujący dźwięki powstające w uchu wewnętrznym (otoemisje). Sonda jest odpowiednio dopasowywana, aby zapewnić dobrą szczelność i optymalne warunki pomiarowe.
• Podanie bodźców akustycznych. W przypadku TEOAE sonda emituje krótkie, szerokopasmowe dźwięki, takie jak trzaski lub kliknięcia. Natomiast w przypadku DPOAE do ucha kierowane są jednocześnie dwa tony o różnych częstotliwościach; wysokie (dźwięki piszczące) i niskie (dźwięki buczące). Jeśli chodzi o spontaniczne otoemisje (SOAE) nie stosuje się żadnych bodźców akustycznych – rejestruje się spontaniczne emisje generowane przez ślimak.
• Rejestracja odpowiedzi. Mikrofon w sondzie rejestruje dźwięki docierające z ucha wewnętrznego. Są one analizowana przez komputer pod kątem charakterystyki częstotliwościowej i intensywności. Wynik jest prezentowany w formie wykresu lub danych liczbowych, które pozwalają ocenić, czy otoemisje są obecne oraz jakie są ich właściwości.
• Interpretacja wyników. Obecność otoemisji świadczy o prawidłowym funkcjonowaniu komórek słuchowych zewnętrznych i drożności drogi słuchowej. Brak otoemisji może wskazywać na uszkodzenie komórek słuchowych zewnętrznych (np. spowodowane hałasem, ototoksycznymi lekami lub chorobami), problemy z uchem środkowym (np. stan zapalny, płyn w jamie bębenkowej) lub na poważne uszkodzenie słuchu (przewodzeniowe lub odbiorcze).
• Czas trwania badania. Cały proces trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, w zależności od rodzaju badania i współpracy pacjenta.
• Otoemisja jest przeprowadzana osobno dla ucha prawego i lewego.
• Zalety badania otoemisji akustycznej. Jako szybkie i bezbolesne jest idealne dla noworodków, dzieci i dorosłych. Nie wymaga aktywnej współpracy pacjenta, pozwala na wczesne wykrycie uszkodzeń słuchu oraz na ocenę efektów leczenia.

 

Otoemisja akustyczna jest zjawiskiem, które dostarcza bardzo cennych informacji o funkcji ślimaka i komórek słuchowych zewnętrznych. Badanie OAE stało się kluczowym narzędziem diagnostycznym w audiologii, szczególnie w przesiewowych badaniach słuchu u noworodków i w monitorowaniu uszkodzeń słuchu, działania leków ototoksycznych. Jego nieinwazyjność, szybkość i dokładność czynią je niezastąpionym elementem współczesnej medycyny. Pomimo pewnych ograniczeń, OAE pozostaje jednym z najważniejszych osiągnięć w diagnostyce narządu słuchu ostatnich lat.